گفته شده است : اصل عبارت همان « به غير اللّه » است ، چون « باء » تعديهء فعل به منزلهء جزيى از آن است ، پس سزاوار تقديم و جلو افتادن مىباشد . اين بر خلاف آنچيزى است با « لام » تعديه شده باشد ، پس سزاوار تقديم و جلو افتادن مىباشد . چون آن به منزلهء جزء فعل نيست ، پس چون احلال به ذبيحه مستنكر نيست ، مگر در صورتى كه به غير نام خدا بوده باشد . پس اين مستنكر از آن مواردى است كه اهتمام به آن ، صورت مىپذيرد . از اين رو در هر دو مورد آنها را مقدّم داشت . خلاصه اين است كه در سورهء بقره « باء » را مقدّم داشت ، چون آن اصل و همانند جزء فعل است و در دو آيهء آخر « لغير اللّه » را مقدّم داشت ، به علّت شدّت اهتمام به آن ، كما اينكه برخى از مفعول‌ها به فاعل‌ها مقدّم مىگردند و اين به خاطر اهتمام خاصّى است كه در اين ميان حاكم است . 3 - چون حكم لا حق به جمله ، در ديگر اجزاى آن يافت مىشود ، پس هر چيزى كه از موجود زنده جدا شده است ، لا حق به ميته مىگردد ، چون معناى « تحريم » در آن هم وجود دارد و آن عبارت از مرگ و فقدان حيات مىباشد . * * * خون و ميته : [ 362 ] آيهء سوّم : « قُلْ لا أَجِدُ فِي ما أُوحِيَ إِلَيَّ مُحَرَّماً عَلى طاعِمٍ يَطْعَمُهُ إِلَّا أَنْ يَكُونَ مَيْتَةً أَوْ دَماً مَسْفُوحاً أَوْ لَحْمَ خِنزِيرٍ فَإِنَّهُ رِجْسٌ أَوْ فِسْقاً أُهِلَّ لِغَيْرِ اللَّهِ بِهِ فَمَنِ اضْطُرَّ غَيْرَ باغٍ وَ لا عادٍ فَإِنَّ رَبَّكَ غَفُورٌ رَحِيمٌ « 1 » » . « بگو اى پيامبر ! ، در احكامى كه به من وحى شده است ، من چيزى را كه براى خورندگان طعام حرام باشد نمىيابم جز آنكه ميته ( حيوان مرده ) باشد ، يا خون ريخته شده با گوشت خوك كه پليد است و يا حيوانى كه بدون ذكر نام خدا از روى فسخ ذبح كنند و در همين‌ها كه حرام است ، نيز هرگاه كسى به خوردن آنها ناچار شود در صورتى كه از راه ستم و از راه تعدّى و تجاوز از فرمان خدا نباشد و به قدر ضرورت صرف كند خدا خواهد بخشيد كه همانا خداى تو ، بر خلق بسيار بخشنده و مهربان است » . در مورد اين آيه ، آنچه گفتنى بود ، قبلا گفتيم و نيازى به تفسير بيشترى ندارد . فقط چيزى كه قابل ذكر است ، كلمهء « فسقا » است كه منصوب و عطف به جاى « ميته » مىباشد و كلمهء « اهلّ لغير اللّه » محلّ نصب آن است ، چون صفت « فسقا » مىباشد .

--> ( 1 ) . سورهء انعام ، آيهء 145 .